Books - Przywództwo doskonałe - Russell E. Palmer

Russell E. Palmer ma za sobą doświadczenia, które pozwalają mu pisać o przywództwie z kilku bardzo różnych perspektyw. Kierował jedną z największych firm audytorskich na świecie, był rektorem Wharton School, zasiadał w zarządach i radach nadzorczych, a także prowadził własną działalność inwestycyjną. Dzięki temu „Przywództwo doskonałe” opiera się w dużej mierze na praktyce zarządzania w odmiennych warunkach organizacyjnych.

To właśnie kontekst jest jednym z najważniejszych tematów tej książki.

Palmer pokazuje, że skuteczne przywództwo wymaga rozumienia sytuacji, w której znajduje się organizacja, zespołu, którym kierujemy, oraz specyfiki otoczenia. Inaczej zarządza się w kryzysie, inaczej podczas transformacji, inaczej organizacją ekspercką, przedsiębiorstwem właścicielskim, uczelnią czy zespołem działającym w odmiennej kulturze narodowej.

Autor analizuje m.in. przywództwo w warunkach:

• kryzysu,

• restrukturyzacji i głębokiej zmiany,

• organizacji partnerskich i eksperckich,

• przedsiębiorstw zarządzanych przez właściciela,

• instytucji akademickich,

• organizacji działających w różnych kulturach narodowych,

• środowisk wymagających większej dyscypliny i jednoznaczności decyzji.

Ta różnorodność jest jedną z największych wartości książki. Palmer nie buduje jednej uniwersalnej recepty na zarządzanie. Pokazuje raczej, że dojrzały lider powinien potrafić rozpoznać sytuację i odpowiednio dobrać sposób działania.

Przywództwo zależy od sytuacji

W wielu książkach o przywództwie spotykamy opis konkretnego modelu, zestawu zasad albo preferowanego stylu działania lidera. Palmer przyjmuje podejście bardziej pragmatyczne.

Styl zarządzania powinien wynikać z warunków.

W sytuacji kryzysowej potrzebna może być większa koncentracja władzy, szybkość decyzji i jednoznaczność odpowiedzialności. W organizacji eksperckiej znacznie większego znaczenia nabierają autonomia, partnerstwo i zdolność budowania konsensusu. Podczas transformacji kluczowe stają się komunikacja, konsekwencja i umiejętność utrzymania zaufania w okresie niepewności.

Takie podejście jest szczególnie wartościowe dla menedżerów, którzy mają już za sobą pierwsze doświadczenia zarządcze. Pozwala uporządkować obserwacje, które wielu liderów zdobywa dopiero po latach praktyki, ponieważ metoda skuteczna w jednym zespole może zawieść w innym, a sposób zarządzania odpowiedni w okresie stabilności może okazać się nieskuteczny podczas kryzysu.

Relacje jako fundament skuteczności

Pomimo dużego znaczenia kontekstu Palmer bardzo konsekwentnie wraca do jednej zasady, a mianowicie jakości relacji pomiędzy liderem a ludźmi.

W różnych sytuacjach organizacyjnych zmieniają się narzędzia, zakres kontroli, tempo podejmowania decyzji czy sposób komunikowania. Trwałym elementem pozostają zaufanie, szacunek, wiarygodność lidera i partnerskie traktowanie współpracowników.

Autor pokazuje na licznych przykładach, że ludzie znacznie łatwiej akceptują trudne decyzje, zmiany i wysokie wymagania, kiedy rozumieją ich sens oraz ufają osobie, która je podejmuje.

W tym miejscu książka dobrze koresponduje ze współczesnym rozumieniem przywództwa. Formalna pozycja zapewnia możliwość podejmowania decyzji. Zaufanie decyduje o tym, w jakim stopniu ludzie będą chcieli te decyzje wspierać.

Motywacja wykracza daleko poza pieniądze

Jednym z ciekawszych fragmentów książki jest analiza motywacji.

Palmer rozróżnia dwa podstawowe rodzaje zachęt:

racjonalne, związane przede wszystkim z pieniędzmi, nagrodami materialnymi i korzyściami,

oraz

irracjonalne, dotyczące uznania, godności, poczucia znaczenia, przynależności, wpływu czy satysfakcji z dobrze wykonanej pracy.

Terminologia autora może dziś brzmieć nieco archaicznie, lecz sama obserwacja pozostaje aktualna. Palmer dochodzi do wniosku, że bardzo silnym źródłem zaangażowania są właśnie czynniki pozafinansowe.

Ludzie chcą wiedzieć, że ich praca ma znaczenie, że są traktowani poważnie i że ich wysiłek jest dostrzegany.

Dla współczesnego menedżera jest to ważne przypomnienie. System wynagrodzeń jest istotnym elementem zarządzania, ale nie zastępuje jakości przywództwa.

Książka zbudowana na doświadczeniu

Znaczną część „Przywództwa doskonałego” stanowią przykłady. Według prof. Andrzeja Bliklego nawet około 70% treści książki ma charakter ilustracyjny i opiera się na konkretnych sytuacjach z biznesu, organizacji non profit, świata akademickiego oraz doświadczeń samego autora. Dla części czytelników może to oznaczać nieco wolniejsze tempo lektury. Dla praktyków zarządzania jest to jednak duża wartość.

Palmer pokazuje decyzje liderów wraz z ich konsekwencjami. Dzięki temu czytelnik może analizować nie tylko zasady zarządzania, lecz także sposób ich zastosowania.

Właśnie w tych przykładach najlepiej widać główne przesłanie książki -

przywództwo wymaga umiejętności oceny sytuacji, rozumienia ludzi oraz przewidywania konsekwencji własnych decyzji.

Co z tej książki wynika dla menedżera?

Po lekturze warto zatrzymać się nad kilkoma pytaniami dotyczącymi własnego sposobu zarządzania:

• Czy potrafię zmieniać styl zarządzania w zależności od sytuacji?

• Czy rozpoznaję momenty, w których potrzebna jest większa autonomia zespołu, a kiedy konieczna jest bardziej zdecydowana decyzja lidera?

• Na czym opiera się moje oddziaływanie na ludzi: stanowisku, kontroli czy wiarygodności?

• Czy system motywowania w moim zespole uwzględnia również potrzebę uznania, wpływu i poczucia sensu?

• Czy w trudnych sytuacjach potrafię utrzymać zaufanie zespołu?

To właśnie ten praktyczny wymiar decyduje o wartości książki.

Moja ocena

„Przywództwo doskonałe” zdecydowanie najlepiej sprawdzi się w rękach menedżerów posiadających już własne doświadczenia zarządcze.

Osoba rozpoczynająca swoją drogę menedżerską może potraktować książkę jako szerokie wprowadzenie do różnych kontekstów przywództwa. Menedżer z kilku lub kilkunastoletnim doświadczeniem znajdzie w niej znacznie więcej, ponieważ będzie mógł konfrontować przykłady Palmera z własnymi decyzjami, sukcesami i błędami.

Nie wszystkie pojęcia używane przez autora odpowiadają dzisiejszemu językowi zarządzania, a część przykładów nosi ślady czasu, w którym książka powstawała. Główne wnioski pozostają jednak aktualne.

Skuteczny lider potrafi czytać sytuację, dostosować sposób działania i jednocześnie zachować wiarygodność w relacjach z ludźmi.

Palmer przypomina również o czymś, co w codziennym zarządzaniu łatwo zagubić wśród wskaźników, procedur, analiz i celów kwartalnych, iż ostatecznym wykonawcą strategii zawsze pozostają ludzie.

Rekomendacja

Polecam tę książkę przede wszystkim:

• menedżerom posiadającym już doświadczenie w kierowaniu zespołami,

• osobom przygotowującym się do wyższych ról zarządczych,

• liderom prowadzącym organizacje przez zmianę lub kryzys,

• menedżerom pracującym w środowiskach eksperckich i partnerskich,

• osobom zainteresowanym praktycznym, sytuacyjnym podejściem do przywództwa.

Ocena: 8/10

To książka, którą warto czytać przez pryzmat własnych doświadczeń. Jej największą wartością jest szeroki katalog sytuacji zarządczych i pokazanie, że kompetencja lidera ujawnia się przede wszystkim w jakości decyzji podejmowanych w konkretnych warunkach.

Z menedżerskim pozdrowieniem,

dr Artur Smolik